Διατηρητέα μνημεία

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ

Ο ‘Αγιος Νικόλαος είναι ο πολιούχος του χωριού. Πότε χτίσθηκε δεν γνωρίζουμε. Το 1805, οι Νοταραίοι ανακαίνισαν το ναό. Πάνω από την πόρτα του ναού υπάρχει η πλάκα, η οποία φέρει την επιγραφή:
«ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΡΙΚΑΛΩΝ»

(ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ ΑΡΓΗΓΕΤΟΥ ΟΙΚΟΥ ΝΟΤΑΡΑ)
ΕΤΕΙ ΤΩ 1805 Ω ΤΕ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΗΜΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥ
ΚΑΙ ΜΗΝΑ ΤΟΝ ΓΕΜΑ.Ι.ΚΤΗΡΙΩΝ ΠΕΡ ΑΝΗΓΕΡΘΗ ΤΟ ΗΜΙΣΥ ΣΧΕΔΟΝ ΠΑΛΙΝ ΕΚ ΚΡΗΠΙΔΩΝ ΤΟΥ ΕΥΑΓΟΥΣ ΤΟΥΤΟΥ ΝΑΟΥ. ΚΑΙ ΩΣ ΕΝΗΝ ΕΙΣ ΤΟΥΤΟΥ ΚΑΛΛΟΝΗΣ ΗΧΘΗ ΤΟΥ ΚΛΕΙΤΟΤΕΧΝΟΥ ΜΕΝ ΤΕΧΝΗ ΘΕΟΔΩΡΟΥ. ΤΗ ΔΕ ΣΠΟΥΔΗ ΚΑΙ ΤΗ ΚΟΙΝΗ ΣΥΝΑΙΝΕΣΕΙ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΕΝ ΙΑΤΡΟΦΙΛΟΣΟΦΟΙΣ ΑΡΙΣΤΟΥ, ΠΑΝΟΥΤΣΟΥ ΤΟΥ ΣΟΦΩΤΑΤΟΥ, ΣΩΤΗΡΑΚΗ ΤΕ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΠΡΕΠΕΣΤΑΤΟΥ ΤΩΝ ΕΥΚΛΕΩΝ ΦΙΛΟΧΡΗΣΤΩΝ ΥΙΕΩΝ ΣΠΥΡΟΥ ΤΟΥ ΠΙΚΛΗΝ ΝΟΤΑΡΑ ΤΩΝ ΔΟΥΚΩΝ ΚΑΙ ΒΥΖΑΝΤΙΔΩΝ ΕΞ ΕΥΣΕΒΩΝ ΚΑΙ ΛΑΜΠΡΩΝ ΔΗΠΟΥΘΕΝ ΔΟΥΚΩΝ ΤΟΙΣ ΡΩΜΑΙΩΝ ΜΕΔΟΥΣΙ ΣΥΓΚΑΘΗΜΕΝΩΝ».
Ο Άγιος Νικόλαος είναι θολωτός και σταυρικού σχήματος με κάποια δυσαναλογία στην επέκταση του εσωνάρθηκα. Το δάπεδό του είναι στρωμένο με πλακάκια. Ο τρούλος του είναι ψηλός και φέρει αγιογραφίες.
Μέσα στο ναό υπάρχουν πολλές φορητές εικόνες άξιες λόγου όπως είναι ο Άγιος Αλέξιος πάνω σε θρόνο την οποία αγιογράφησε η «χειρ Θεόδωρου του εκ Καλαβρύτων Αωα (1801), η εικόνα της Παναγίας η οποία φέρει την επιγραφή «η παρούσα ιερά και σεβασμία εικών ιστορήθη το αωδ (1804) έτος υπό χειρός Αργύρη Μαυρονικόλα του εκ Καλαβρύτων», η εικόνα του αγίου Σπυρίδωνα που στο κάτω αριστερό μέρος υπάρχει η επιγραφή «αφιερεί εν τω ιερώ ναώ του Αγίου Γερασίμου, παρά του αγνώμος ικέτου Σπυρίδωνος Δασίου» και στο αντίθετο δεξιό μέρος υπάρχει η επιγραφή «χειρ Πέτρου Βάλβη 1820». Οι μικρές εικόνες του τέμπλου είναι προσφορά του Πανούτσου Νοταρά.
Έξω από τον ναό υπάρχει ο τάφος του Ανδρέα Νοταρά (1810-1893) στον οποίο είναι χαραγμένη η επιγραφή «Α.Σ. Νοταράς, Υπασπιστής Όθωνος, Υπουργός και βουλευτής Κορινθίας».

Η ΜΟΝΗ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ
Πότε ιδρύθηκε η μονή είναι άγνωστο, όπως επίσης είναι άγνωστο πότε ιδρύθηκε το ναΰδριο της Παναγίας, το οποίο προϋπήρχε του σημερινού μικρού μονοθάλαμου ναού. Η ίδρυση του ναού πρέπει να έγινε γύρω στα 1700. Ίσως ο μητροπολίτης Κορίνθου Γρηγόριος Γ΄ Νοταράς να είναι ο ιδρυτής του, διότι πάνω στα δίπηχα βλέπουμε το όνομά του.
Στις μέρες του Γρηγορίου Γ΄ Νοταρά, η μονή της Παναγίας ορίστηκε ως θερινή έδρα της Μητροπόλεως Κορίνθου και γνώρισε μεγάλη πνευματική και οικονομική δύναμη. Ο ναός της Παναγίας δεν μεταρρυθμίστηκε από τότε που χτίσθηκε. Είναι μονοθάλαμος παραλληλόγραμμος. Το τέμπλο είναι λιθόχτιστο και οι θύρες έχουν στο απάνω μέρος τόξα.
Από μια επιγραφή που υπάρχει πάνω από τη θύρα της εισόδου, μαθαίνουμε ότι «ανιστορήθη ο θείος και πάνσεπτος ναός ούτος της υπεραγίας Θεοτόκου δια συνδρομής και δαπάνης πλουσίας των ευσεβών Χριστιανών τη ενορία ταύτη αρχιερατεύοντος του πανηεροτάτου μητροπολίτου κυρίου κυρίου κυρ Ζαχαρίου επιτροπεύοντος δε τη εκκλησία ταύτη Παναγιωτάκης Φατουρόπουλος έτος κοσμοσωτήριον ΑΨΠΔ (1748) εν μινή Ιουλίου Κ’. Δια χειρός Δημητρίου και Παντελέου εκ κώμης και πατρίδας Νεζερού των Καλαβρύτων».
Οι αγιογράφοι του ναού, έδωσαν στις εικόνες την καλλιτεχνική αρχή και τις αισθητικές αντιλήψεις της εποχής εκείνης του πελοποννησιακού εργαστηρίου. Ο τοίχος του ναού είναι από πέτρα εγχώρια κατασκευασμένος. Το δάπεδο ήταν στρωμένο με πλάκες της εποχής εκείνης, οι οποίες αντικαταστάθηκαν το 1917. Ο ναός σκεπάζεται με κεραμίδια και το νταβάνι είναι ξύλινο και μεταγενέστερο. Φαίνεται, κατασκευάσθηκε γύρω στα 1880. Στο τέμπλο, στα θωράκια υπάρχουν τοιχογραφίες, οι οποίες εικονίζουν την Παναγία, που κρατάει στην αγκαλιά της το Χριστό με το μονόγραμμα «ΜΡ ΘΟΥ», το Χριστό με το μονόγραμμα «ΙΣ ΧΣ», ο οποίος με το δεξί του χέρι ευλογεί και στο αριστερό του κρατάει ευαγγέλιο και στο δεξί θωράκιο «ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος», φτερωτός με μαλλιά ατημέλητα και δερμάτινο ένδυμα. Με το δεξί του χέρι ευλογεί και με το αριστερό του κρατάει την κεφαλή του «επί πίνακι» και σταυρό, στον οποίον είναι περιδιπλωμένη περγαμηνή. Στη δεύτερη σειρά του τέμπλου, πάνω απ’ τα θωράκια, εικονίζονται οι απόστολοι στη σειρά. Πάνω απ’ την Ιερή Πύλη εικονίζεται ο Χριστός και η Παναγία. Στο μπροστινό τόξο της Ιερής Πύλης υπάρχει η επιγραφή: «πνεύμα ο Θεός και τους προσκυνούντας αυτόν…». Το υπόλοιπο μέρος της επιγραφής είναι κατεστραμμένο. Πάνω απ’ το τόξο σε ευθεία γραμμή υπάρχει η επιγραφή: «Αγαπάτε αλλήλους». Στην τρίτη σειρά, πάνω στο τέμπλο, υπάρχουν παραστάσεις παρμένες από τη ζωή της Παναγίας και του Χριστού. Μέσα στο Ιερό, στην κόγχη, επιβλητική στέκει «Η Πλατυτέρα των Ουρανών» με ανοιχτά τα χέρια για ν’ αγκαλιάσει όλο τον κόσμο. Τα μάτια της έχουν μια χαρακτηριστική έκφραση, η μύτη της είναι στενόμακρη και γενικά στη μορφή της διακρίνεται η μεταγενέστερη βυζαντινή τέχνη. Στο στήθος της στέκει ο μεγαλωμένος πια Χριστός, ο οποίος ευλογεί και κρατάει ευαγγέλιο. Η κόγχη, προτού στηριχθούν οι εξωτερικοί τοίχοι του ναού, είχε πάθει ρωγμές, αλλ’ η κεφαλή της «Πλατυτέρας» διατηρήθηκε άριστα. Στην κόγχη, αριστερά και δεξιά, στο κάτω μέρος, εικονίζονται «ο Άγιος Γρηγόριος» και «ο ‘Άγιος Διονύσιος ο αρεοπαγίτης», οι οποίοι κρατούν περγαμηνή στα χέρια τους. Στη δεξιά πλευρά, του ιερού, εικονίζονται στην πρώτη σειρά, «ο ‘Άγιος Ρωμανός ο μελωδός», «ο ‘Άγιος Τίμων», «ο ‘Άγιος Ιγνάτιος ο Θεοφόρος», «ο ‘Άγιος Γρηγόριος ο Ακράγαντας». Στη δεύτερη σειρά άνω υπάρχει στρατιά αγγέλων, όχι σε τόση καλή κατάσταση. Στην αριστερή πλευρά, του ιερού, εικονίζεται στην πρώτη σειρά «ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς», «ο άγιος Πέτρος ο Αλεξανδρείας». Στην επάνω σειρά άγγελοι σε καλή κατάσταση. Στην πρόθεση εικονίζεται «Η αποκαθήλωσις». Ο Χριστός έχει μπροστά σταυρωμένα τα χέρια και η μορφή του φέρει τα δείγματα της βυζαντινής τέχνης. Στην άλλη κόγχη, που βρίσκεται στη βορεινή πλευρά, εικονίζεται ο «άγιος Στέφανος» με χιτώνα βαρύτιμο, στο χέρι βαστάει θυμιατό και με το αριστερό ευαγγέλιο. Στο Ιερό υπάρχει και μια άλλη φορητή εικόνα της Παναγίας με στέμμα στο κεφάλι και το Χριστό στην αγκαλιά της. Ο κύριος ναός είναι γιομάτος τοιχογραφίες, οι περισσότερες των οποίων διατηρούνται σε καλή κατάσταση. Στην πρώτη σειρά δεξιά του ναού εικονίζονται οι άγιοι Σπυρίδων, Χαράλαμπος, Βλάσιος, Αθανάσιος, Δημήτριος, Θεόδωρος, Συμεών ο Στυλίτης, η αγία Βαρβάρα κ.α. Χαρακτηριστική είναι η τοιχογραφία «η Κοίμηση της Θεοτόκου», η οποία είναι αντίγραφο της αρχαίας φορητής εικόνας της Παναγίας. Στις άνω σειρές, και απ’ τις δύο πλευρές του ναού, εικονίζονται πολλοί άγιοι, οι οποίοι διατηρούνται καλά. Στο πίσω μέρος του ναού υπάρχει μια στενή θολωτή πύλη, η οποία οδηγεί σε θάλαμο, που είναι κτίσμα μεταγενέστερο. Τα μηναία του ναού, τα έχει δωρίσει ο Γρηγόριος Νοταράς στην Παναγία, την εποχή που αρχιεράτευσε στην επισκοπή. Μέσα σε ορισμένες σελίδες του μηναίου διαβάζουμε μερικές πληροφορίες: «1727 Ιουλίου 1 εμίσεψε ω δεσπότης για την Κωνσταντινούπολη ο θεός να τον κατευοδώσει καλά» » 1713 Αυγούστου 6 έγινε πανηγύρι». «1729 Σεπτεμβρίου 27 βουλεύτηκε ο δεσπότης δια να μαζέψει μετάξι και λεπτά» και μια άλλη ημερομηνία «1712 Αυγούστου 8». Στα μηναία υπάρχει και το όνομα Αρσένιος μοναχός. Από τις πληροφορίες αυτές μαθαίνουμε ότι από τότε που ιδρύθηκε το μοναστήρι μέχρι το 1750 περίπου μόναζαν μοναχοί και ότι τα Τρίκαλα έτρεφαν μεταξοσκώληκες.
Η μονή χρειάζεται αναλυτικότερες έρευνες και ιδιαίτερες μελέτες, τόσο της ιστορίας της όσο και της χρονολογικής κατάταξης των τοιχογραφιών και εικόνων, οι οποίες παρουσιάζουν καλλιτεχνικό και αισθητικό ταίριασμα καθώς και βαθύτερες θρησκευτικές φωτοσκιάσεις. Οι αγιογράφοι, εκτός από τους Βάλβηδες, ο ιερομόναχος Ιωάννης από το Άργος, οι Αδελφοί Σκορδίλλη από το Αίγιο, ο Αρβανιτάκης και ο Περλιγγάς ήρθαν στην Παναγία και έδωσαν δείγματα της τέχνης τους, η οποία διακρίνεται από κάποια χαρακτηριστικά: ιδανικότητα, λεπτογραφία, φυσικότητα, αρμονία και απαράμιλλη ζωντάνια. Την έμπνευσή τους, για την απεικόνιση των αγίων, την παίρνουν, περισσότερο, από τις βιογραφικές σκηνές τους. Προσοχή επίσης δίνουν στο χρωματισμό των αμφίων των δηλ. επιμανίκια, επιγονάτια, περιτραχήλια κλπ. όπου και εκεί διακρίνεται η λεπτότητα της τέχνης των.
Οι δύο πρώτες μοναχές, που επανίδρυσαν τη μονή, ονομάζονταν Ελισάβετ και Λεοντή. Ονόματα μοναχών, που μνημονεύονται μετά από τις δύο αυτές μοναχές μέχρι σήμερα είναι: Ευφροσύνη – Ξακουστή – Πελαγία – Καλλίνικη – Ευθυμία – Πελαγία – Μαρίνα.

ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΒΛΑΣΙΟΥ

(ΑΝΩ ΤΡΙΚΑΛΑ)

Πόσο παλιό είναι το μοναστήρι δεν είναι ακριβώς γνωστό. Όπως επίσης ποιος ήταν ο κτήτορας, δεδομένου ότι δεν υπάρχει κτητορικό της μονής ούτε άλλο σχετικό κείμενο που να μας δίνει πληροφορίες. Είναι πολύ πιθανόν, με την συνήθεια που υπήρχε στους πρώτους Χριστιανούς, να αντικαθιστούν τα παγανιστικά ιερά με τους ναούς Χριστιανών μαρτύρων και αγίων, να χτίστηκε στην περιοχή του αρχαίου Μύσαιου ναός αγίου και ιατρού θαυματουργού, όπως ήταν ο άγιος Βλάσιος, που θα ικανοποιούσε τις λατρευτικές και θεραπευτικές ανάγκες των κατοίκων όλης της περιοχής. Κατά κάποιο τρόπο, ο άγιος Βλάσιος ο ιατρός, αντικατέστησε έναν άγιο της παλαιάς θρησκείας επίσης ιατρό, τον Ασκληπιό, του οποίου σπουδαίο λατρευτικό ιερό υπήρχε στο Μύσαιο.
Αν στηριχτούμε στη θαυματουργή εικόνα του αγίου που βρίσκεται στο εικονοστάσι μέσα στο ναό, ανάγεται στον 8ο αιώνα μ. Χ., εποχή των εικονομαχιών. Πιθανόν, κάποιος ερημίτης – ασκητής να κατέφυγε στην σπηλιά του βράχου, που βρίσκεται πολύ κοντά στη μονή, και έχοντας μεταφέρει προς διάσωση την εικόνα, ασκήτεψε εκεί, άγνωστο για πόσα χρόνια. Αργότερα, τον ΙΒ΄αιώνα, ντόπιοι βρήκαν την εικόνα και έχτισαν εκεί κοντά ένα μικρό εκκλησάκι κάπου κοντά στο σημερινό ναό.
Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας το μοναστήρι του αγίου Βλασίου ήταν πλούσιο, είχε μετόχια και πολλούς καλόγηρους. Διαδραμάτισε πνευματικό και καθοδηγητικό ρόλο σ’ όλη την περιοχή.Εδώ μυήθηκαν στη Φιλική Εταιρεία οι Νοταράδες, Δάσιοι κ.λ.π.

ΑΓΙΟΣ ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ

Υπάρχει και ο ναός του Άγίου Γερασίμου που χτίσθηκε το 1968. Δίπλα στο αρχοντικό των Νοταραίων, υπάρχει το μονοθάλαμο μικρό εκκλησάκι άγιος Γεράσιμος, όπου κατοικούσε ο άγιος όταν ήταν στη ζωή.

ΑΓΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

Η εκκλησία του ‘Αγίου Δημητρίου είναι λιθόχτιστη μονόχωρη βασιλική. Είναι ξυλόστεγος και έχει γυναικωνίτη. Από ένα χάραγμα που βρίσκεται στο παράθυρο του ιερού μαθαίνουμε ότι χτίστηκε το 1697 Μαΐου ΚΔ. Στο βόρειο τοίχο υπάρχει τοιχισμένη θύρα με πώρινο χαμηλωμένο τόξο και ακριβώς από πάνω πώρινη κόγχη. Ίδια κόγχη υπάρχει και στη βόρεια πλευρά του ναού, δίπλα στη θύρα εισόδου την οποία επιστέφει τριγωνικό αέτωμα.
Στο εσωτερικό του ναού διαφαίνονται τοιχογραφίες διακοσμητικού χαρακτήρα (πλατιές ταινίες με γεωμετρικά ή φυτικά θέματα) όπως συνηθιζόταν τον 19ο αιώνα. Σε ιερό σώζεται σε αρίστη κατάσταση τοιχογραφία της «ΑΚΡΑΣ  ΤΑΠΕΙΝΩΣΗΣ» που παριστάνει το νεκρό Χριστό περιστοιχιζόμενο από τα σύμβολα του μαρτυρίου να στέκει όρθιος, μετωπικός μέσα στη σαρκοφάγο. Τον πλαισιώνουν η Παναγία και ο Ιωάννης. Δίπλα στην Παναγία διαβάζουμε την επιγραφή «μνήσθητι Κύριε Παναγιωτίου ιερέος συν τι συμβία του και των Γονέων αυτών».
Τα χρώματα είναι έντονα και τα χαρακτηριστικά των προσώπων αποδίδονται εξπρεσιονιστικά (χαρακτηριστικές είναι οι τριγωνικές σκιές κάτω από τα μάτια, δηλωτικές του πάθους που διακατέχει τα θεία πρόσωπα). Η τοιχογραφία είναι του 18ου αιώνος. Στην παλαιά αυτή εκκλησία υπάρχουν και άλλες αξιόλογες εικόνες, όπως η ένθρονος Παναγία, ο Χριστός Αρχιερέας, ο άγιος Δημήτριος, έργα του περίφημου αγιογράφου Νικόλαου Αρβανιτάκη. Επίσης σπουδαία είναι η εικόνα του Ιωάννη του Πρόδρομου, που φέρει την επιγραφή «χειρ Νικολάου ιεροδιακόνου μοναχού Αρβανιτάκη».
Δίπλα στον ναό υπάρχει ένα όμορφο πέτρινο κωδωνοστάσιο, στο οποίο υπάρχει ένα δυσανάγνωστο χάραγμα.

Μεταμόρφωση του Σωτήρος»

Στο ναό υπάρχει η εικόνα του Προδρόμου, αρίστης τέχνης, την οποία ιστόρησε ο αγιογράφος Πέτρος Βάλβης το 1816. Φημισμένο είναι το πανηγύρι του χωριού που γίνεται στις 6 Αυγούστου, γιορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος.

ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

Ο Άγιος Γεώργιος, παλιός ενοριακός ναός στα Πανωμερίτικα του οποίου η καμπάνα φέρει χρονολογία 1834.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Κυλλήνιος Άδωνις
Φλαμπουρίτσα
Ορνιθόγαλο
Πρίμουλα
Ανεμώνα του Βουνού
Νοέμβριος 2017
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
« Ιάν    
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930  

Κατασκευή Ιστοσελίδων www.hi-web.gr